Bất ổn chính trị, tham nhũng và chia rẽ tôn giáo là nguyên nhân IS trỗi dậy | VOA

#VOATIENGVIET
Tin tức: http://www.facebook.com/VOATiengViet, http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo, http://www.voatiengviet.com. Nếu không vào được VOA, xin các bạn hãy vào http://vn3000.com để vượt tường lửa. Sự trỗi dậy rồi diệt vong của nhà nước Hồi giáo tự phong IS diễn ra sớm hơn dự đoán bởi một số yếu tố đóng góp vào sự xuất hiện của tổ chức này.

Vào tháng 6 năm 2014, Abu Bakr al-Baghdadi, người lúc đó là lãnh đạo của tổ chức IS, tuyên bố thành lập cái gọi làn nhà nước hồi giáo ngay tại thánh điện thuộc thành phố Mosul của Iraq này.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi tổ chức này đạt được những bước tiến thần tốc chống lại lực lượng an ninh Iraq tại nhiều khu vực phía Bắc và Tây Iraq. Trước đó, phiến quân IS đã chiếm quyền kiểm soát nhiều thành phố lớn tại phía Đông Syria, bao gồm cả Raqqa, nơi sau này trở thành thủ đô không chính thức của tổ chức này tại Syria.

Nhiều năm sau cuộc chiến của Mỹ tại Iraq năm 2003, tình trạng tham nhũng, bất ổn chính trị và căng thẳng tôn giáo giữa người Hồi giáo dòng Shia và Sunni, đã đặt ra nhiều thách thức với chính quyền Iraq. Theo các nhà phân tích, những yếu tốt này, cộng với cuộc nội chiến phức tạp tại Syria, đã góp phần tạo ra IS.

Rasha al Aqeedi từ Viện Newlines cho biết: “Đương nhiên là có khoảng trống quyền lực ở đây, sự thiếu chuyên nghiệp của lực lượng an ninh, và thêm vào đó là cả tình trạng tham nhũng khủng khiếp của giới chức quân đội, cũng như những cơ quan an ninh tại Iraq. Vậy nên, những yếu tố này dẫn tới việc bất kì một tổ chức vũ trang nào, không cứ phải là ISIS, hay là Nhà nước Hồi giáo hay những tổ chức tiền thân như Jihad Wa Tawheed, bất kì nhóm vũ trang nào, al-Qaida nói chung, thậm chí cả những tổ chức tội phạm. Đây là những yếu tố lí tưởng để những nhóm này hoạt động.”

Tại một quốc gia chìm đắm trong xung đột như Iraq, giới chuyên gia cho rằng nạn tham nhũng không chỉ phá hủy nền kinh thế, mà đó còn là vấn đề an ninh quốc gia, bởi nó tạo điều kiện cho sự trỗi dậy và phát triển của một tổ chức khủng bố giống như IS.

Bilal Wahab, Viện Washington, nói: “Mặt khác, tệ tham nhũng khiến chính phủ, lực lượng an ninh mất đi tính chính danh, khiến dân chúng bất mãn, và điều này dẫn tới sự sụt giảm uy tín của chính quyền cũng như lực lượng vũ trang địa phương trong mắt người dân.”

Lực lượng do Mỹ hậu thuẫn tại Iraq và Syria đã tái chiếm gần như tất cả các vùng lãnh thổ từng nằm dưới tay IS, bao gồm cả Mosul và Raqqa. Một cuộc không kích của Mỹ hồi năm 2019 đã kết liễu Al-Baghdadi. Hàng ngàn chiến binh IS giờ cũng đang nằm trong tay của các đối tác của Hoa Kỳ tại Iraq và Syria. Mặc dù vậy, kể từ khi chính thức bị đánh bại trên chiến trường hồi tháng 3 năm 2019, nhóm phiến quân này vẫn triển khai những vụ tấn công đẫm máu tại hai quốc gia này. Giới chuyên gia cho rằng tổ chức này sẽ lại đội mồ sống dậy nếu hội đủ được các điều kiện như những gì đã diễn ra khi IS thành hình vào năm 2014.

Bilal Wahab cho biết: “Bài học chính rút ra từ trường hợp của ISIS, kể cả từ sự trỗi dậy lẫn diệt vọng của nó, đó là không thể để xuất hiện khoảng trống quyền lực một lần nữa, và cần phải duy trì áp lực lên ISIS để tổ chức này không thể lợi dụng những khoảng trống xung đột, dù đó là xung đột chính trị, kinh tế, hay sắc tộc, tôn giáo tại Syria và Iraq.”

Một số ý kiến cho rằng những điều kiện này vẫn đang song hành cùng với tình trạng bất ổn kéo dài tại Iraq cũng như cuộc nội chiến chưa thấy hồi kết tại Syria.